و مربوط به دوران صفويه مي باشد.[نیازمند منبع] ازاماکن تفریحی ودیدنی دیگر می‌توان به روستاهای کوچری و وانشان اشاره کرد.از کوچری رودخانه گلپایگان(اناربار) می‌گذرد که طراوت چشمگیری به آن منطقه بخشیده‌است. مسجدجامع گلپايگان و مناره شهر گلپایگان (تنها فانوس صحراي جهان) با بنایی آجری و قدمت هزارساله دراین شهر قرار دارد. چندی پیش یک گروه تحقیقاتی آلمانی تحقیقات گسترده‌ای در رابطه بااین دوبنا انجام دادند.
[نیازمند منبع] و از ديگر آثار اين شهرستان مي توان به بناي سيدالسادات مربوط به دوران قاجار،ديوار قديمي شهر گلپايگان كه امروزه تنها قسمتي از آن باقي مانده است، سنگ نگاره هاي قرغاب (تيمره) كه اين اثر را نقاشي هاي انسان هاي نخستين مي دانند. بازار بزرگ گلپايگان بازاري زيبا كه قسمتي از آن مربوط به دوران سلجوقيان مي باشد اين بازار امروزه در اطراف بازار تاريخي گلپايگان (بازار چهار سوق) گسترش يافته و شامل بازار مسگرها، كوزگرها، فرشفروشان، بازار گيوه دوزان، بازار اصلي و تعداد زيادي پاساژ مي باشد.
نام و تاريخ گلپايگان در گذر هفت هزار ساله بر اساس آنچه که از متون تاریخی مانند نزهت القلوب نوشته حمد ا... مستوفی بر می‌آید: گلپایگان ۵۲۲۵ سال بعد از هبوط آدم توسط همای چهر آزاد، دختر بهمن کیانی (بهمن دراز دست) پور اسفندیار رویین تن، که به تخت پادشاهی جلوس کرده بود ساخته شد و از ابتدا این شهر را به نام خود چهرآزادگان و یا گلبادگان نامید.(حمدالله مستوفی، ۱۳۶۶، ص۷۵) بر اساس شواهد باستان شناسی و بررسی‌ها انجام گرفته بر روی سنگ نبشته‌های تاریخی، سابقه سکونت انسان اولیه در دشت گلپایگان به حدود هفت هزار سال قبل می‌رسد ولی شروع مدنیت را می‌بایست هم زمان با اواسط حکومت سلسله هخامنشی دانست که کاربری این شهر به عنوان یک پادگان بزرگ تغییر یافت و حتی گروهی را اعتقاد بر این است نام اولیه این شهر گردپاذگان بوده‌است.(برهان قاطع، ۱۳۶۱، ذیل گلپایگان)، گروهی دیگر نام اصلی آن را گَرپادگان به معنی کوهپایه می‌دانند. «گَر» در زبان پارسی میانه به معنای کوه‌است.
(گریوه و گریبان هم از همین ریشه هستند) . ولي اكثرا نام قديمي اين شهر را در زمان سلسله هخامنشيان وردپاتكان مي نا مند به معناي سرزمين گل سرخ و دليل آن رويدن لاله هاي واژگون سرخ در اين شهر مي دانند كه امروز اثر كمي از آنها مانده است. اين شهر بر سر راه جاده باستاني ابريشم قرار داشته است . به هرحال پس از حمله اعراب مسلمان گروهی از آنان در اطراف این شهر ساکن شده و نام آنرا معرب گردانیده، جرفادقان نامیدند. در دوران بعد از اسلام علی الخصوص در دوران عباسیان گلپایگان از مناطق معتبر و آباد کشور بوده‌است، ولی اوج شکوفایی و آبادانی آن در زمان حکومت سلجوقیان به خصوص محمد بن ملکشاه سلجوقی بوده که آثار و ابنیه زیادی از جمله مناره و بازار و مسجد جامع را از خود باقی گذاشته‌است.
از آن پس به دنبال آشوب‌های اسماعیلیه و فتنه مغول و یورشهای تیمور این شهر از اعتبار و رونق ساقط گشت و تنها در زمان اوزون حسن بود که مجدداً نامی از آن بر سر راه تجاری همدان به اصفهان به میان می‌آید.آخرین دوران طلایی آن که آثار و ابنیه تاریخی موجود، مبین رونق شهر در آنزمان می‌باشد، مقارن با دوران حکومت شاه عباس كه امام قلي خان پسر اله‌وردي خان حاكم گلپايگان بوده كه آثار و ابنيه‌هايي در گلپايگان بنا كرد كه از مهمترين آنها مي توان به بقعه 17 تن و امارت امامقلی خان سردار بزرگ صفوی در گلپایگان اشاره كرد.
با شروع فتنه افغان گلپایگان که مقر فرماندهی علیمردان خان بختیاری و محل تجمع نیروهای کمکی به اصفهان بود به شدت از طرف محمود افغان مورد انتقام جویی واقع گشت و نه تنها اکثر اهالی آن از دم تیغ گذشتند بلکه اغلب آثار و ابنیه و تاسیسات کشاورزی و قنوات آن هم تخریب گشت و دیگر هرگز این شهر به اعتباری که در گذشته داشت، دست نیافت. شهری که بنا به گفته ظل السلطان زمانی از حدود ۲۰۰ الی ۳۰۰ هزار نفر جمعیت برخوردار بود.
صنايع دستي از جمله كارهاي دستي هنر منبت كاري مي باشدكه از زمان هاي گذشته در اين شهر اساتيد معروفي داشته است و شهره منبت گلپايگان امروزه جهاني است. منبت كاران، انواع نقش هاي جالب را بانيش قلم منبت بر روي چوب گلابي و گردو و امثال آن در مي آورند و با تلفيق برش سطحي جوش ها و گره هاي چوب سنجد و برخي چوب هاي جنگلي كه برسطح كار مي چسبانند، وسائل تزئيني جالبي مي سازند.
انواع قاب عكس و ظروف و جعبه هاي منبت كه هنرمندان مي سازند وسايل تزئيني و دكوراسيون و فروشگاه هاي هنري راتشكيل مي دهد. در گلپايگان و حومه مخصوصا حوزه جلگه بيش ازپنج شش هزار كارگاه براي قالي بافي دستي به نام ديواري و دار زميني وجود دارد. انواع قالي نخ فرنگ و فرش هاي معمولي درابعاد مختلف تو دري و نيم و دو ذرعي و شش ذرعي و نه ذرعي و دوازده ذرعي و سرانداز و پنج چاركي مي بافند.